Żydzi jako naród historyczny

         

        Palestyńska społeczność żydowska przez późniejsze wieki podlegała, wraz z całym krajem, panowaniu mocarstwa perskiego, następnie Aleksandra Wielkiego, Ptolemeuszów egipskich oraz definitywnie syryjskich Seleucydów - aż do narodzenia się Machabeuszy w 167 r. p.n.e., w którego rezultacie zaistniało autonomiczne królestwo żydowskie. Przez całą II połowę pierwszego tysiąclecia p.n.e. rozwijało się uzmysłowienie narodowo-religijne Żydów we wsparciu o religię judaizmu, która została ujednolicona w tym okresie. Głównym środkiem duszpasterskim Żydów jest od tego czasu Jerozolima, gdzie znajdowała się Świątynia Jerozolimska. Gdy minęło sto lat, królowie żydowscy jako lennicy poddali się Rzymianom. W I oraz II w n.e., po dwóch późniejszych powstaniach żydowskich, Rzymianie dziesiątkowali społeczeństwo żydowskie i zlikwidowali wolne królestwo. Od tego czasu do lat państwa Izraela dominująca większość Żydów żyła poza Palestyną.

Społeczeństwo żydowskie w diasporze w efekcie rozproszenia w różnorakich warunkach życiowych oraz w różnym otoczeniu rozpadła się na kilka odmiennych grup etniczno-kultowych: Aszkenazyjczyków i  Sefardyjczyków, Żydów orientalnych, władających   różnymi językami (jidysz, dialekty judeo - romańskie). Mimo emigracji, Żydzi podtrzymali swoją kulturę przez blisko 2 tys. lat. Detalem jednoczącym Żydów rozsianych po całym globie było ekskluzywistyczne, monoteistyczne wyznanie - judaizm, którego dekalog obejmował nie tylko zagadnienia wiary, ale drobiazgowo regulowały wszystkie przejawy życia powszedniego. Wprawdzie poznano głębiej zasadnicze prawdy judaizmu, ich zbawienne oddziaływanie w dziejach narodów, ich znaczenie cywilizacyjne.

 ,,Co umysły wybrane wyczytały z Pisma Świętego i z cudownych kolei życia szczepu żydowskiego, że żydostwo  sprawuje urząd apostoła, niosącego ludom światło tej nauki, jest obecnie rzeczą znaną powszechnie”

Judaizm był podstawą świadomości narodowej Żydów oraz stanowił wyznacznik żydowskości – jeśli chodzi o  Żydów wiara ściśle pokryła się z narodem.

Diaspora żydowska porozwlekała się po całym wiadomym wówczas świecie. Kolonie żydowskie powstawały w całej Europie, w nieprzychylnym Rzymianom imperium perskim, na Kaukazie, w zachodnich Chinach, w Etiopii, w Arabii, w Afryce - zarazem w prowincjach rzymskich, lub  na jej wschodnim wybrzeżu. Nauki Mahometa wykazują wpływ teologii żydowskiej.

Był identycznie także czas żydowskiego prozelityzmu - nade wszystko znanym jego przykładem jaki mogę podać jest Kaganat Chazarski. Obowiązujące od VI do X wieku na preriach między Morzem Czarnym a Morzem Kaspijskim ziemia Chazarów, ludu wywodzącego się z  Turcji, przyjęło judaizm jako wiarę państwową. Niektórzy literaci, np.  Artur Koestler, faworyzowali dyskusyjną tezę zgodnie z którą po upadłości państwa Chazarów emigranci chazarscy przybywali do Europy a także dali rodowód Żydom aszkenazyjskim. Nowoczesne dociekania genetyczne oponują tej teorii.
Jeśli chodzi o  średniowiecze, najbardziej liczna była diaspora europejska. Zasadniczą wielką  centralą osadnictwa żydowskiego była Andaluzja czyli muzułmańska Hiszpania (stąd sefardim, hebr. "Hiszpanie"), gdzie okoliczności dla Żydów do przyjazdu Almorawidów w 1086 r. były tak zadowalające, iż często pełnili najważniejsze stanowiska państwowe. Diaspora andaluzyjska podległa  rozproszeniu po mniejszości Europy oraz  po Bliskim Wschodzie po wypędzeniu Żydów z Hiszpanii a także Portugalii w latach od 1492 do 1497. Wówczas najważniejszym oraz największym ośrodkiem osiedlanie się żydowskiego w Europie stały się kraje niemieckie. Zaś w Polsce Żydzi powszechnie lokowali się od XIII wieku. Niebawem po ujawnieniu Nowego Świata zapoczątkowało się osadnictwo żydowskie w Ameryce

W państwach feudalnej Europy chrześcijańskiej Żydzi przedstawiali odrębną grupę populacji, w istocie odmienny stan - zarządzali się swoimi prawami, posiadali własne sądy, rządy samorządowe, na ogół radowali się ochroną panującego, gdyż jako "słudzy Skarbu" (servici camerae) zapewniali mu przybytek gotówki z podatków. Wyznawcy judaizmu gromadzili się w miastach, gdzie kwaterowali się w gettach - samodzielnych dzielnicach, nieraz z własnymi murami oraz  władzami. Trzeba podkreślić, iż getta przedstawiały skupiska dobrowolne a także otwarte, porównywalnie, jak skupiska pozostałych grup narodowościowych (np. Ormian). W diasporze nierzadkie były akty nienawiści wobec Żydów, zwłaszcza w okresach klęsk żywiołowych, za które ich oskarżano.

 

Przybierały one na ogół kształt pogromów - ruchawek tabunu, mordującego Żydów oraz rabującego rewiry żydowskie. Prócz tego potępiano Żydów o mordy obrzędowe (sprawa Szymona z Trydentu) a także profanacje. Aż do lat reżimu Hitlera w Europie nie zdarzały się zaś szykanowania w postaci represyjnego ustawodawstwa - bo nie należy za takie utrzymywać systemu feudalnego prawa, w którym wszelka grupa ludności ("nacja", "stan") miała stosowne dla siebie uprawnienia oraz ograniczenia.

 Jedynie    Rosja była wyjątkiem, gdzie carowie nakładali na Żydów wtórnie idące ograniczenia albo dopuszczali do pogromów. Do dwudziestego wieku ogólnikowe stanowisko chrześcijan do Żydów, których nadal uważano za "nieprzyjaciół Chrystusa", było nieprzychylne, a czasem otwarcie wrogie. W drugiej połowie XIX a także XX wieku pośród Żydów europejskich zaistniały dwie rozbieżne zamierzenia: dążenie do asymilacji Żydów w punkcie ich zamieszkania oraz odnowienia więzi etnicznych a także utworzenia swojego państwa (syjonizm).W latach od 1924 do1931 tzw. okres Czwartej aliji, do Palestyny przybywała następna fala Żydów licząca 80 tyś.,  aż 62 tyś. z tego było( większość Chasydów ) z Polski.

 Zwiększające się nastroje antysemickie w Europie oraz postępująca furora ruchu syjonistycznego dołożyły się do utworzenia, a następnie do emigracji następnych grup Żydów do Palestyny. 

Stany Zjednoczone są dzisiaj miejscem pierwszej co do formatu diaspory żydowskiej; według badań zrobionych w 2005 roku, liczba Żydów w poszczególnych krajach opiewała (wielkości zbliżone):

 

·         Stany Zjednoczone: > 6 155 000 (więcej niżeli w samym Izraelu; powyżej połowy nie należy do ani jednej społeczności religijnej)

·         Rosja: 800 000

·         Francja: 606 561

·         Ukraina: 500 000

·         Kanada: 394 000

·         Argentyna: 300 000

·         Wielka Brytania: > 300 000

·         Niemcy: > 220 000

·         Brazylia: 130 000

·         Australia: 120 000

·         Republika Południowej Afryki: 106 000

·         Belgia: 52 000

·         Meksyk: 50 000

·         Iran: 40 000

·         Holandia: 40 000

·         Włochy: 45 000

·         Turcja: 30 000

 W okresie II wojny światowej ówczesna narodowo-socjalistyczna (nazistowska) III Rzesza Niemiecka podjęła masową eksterminację Żydów, zmierzając do ich całkowitego wyniszczenia (,,ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej", niem. Endlösung der Judenfrage). W (przymusowych tym razem) gettach, w niemieckich obozach koncentracyjnych i ośrodkach natychmiastowej zagłady i po prostu na ulicach wymordowano ich ok. 6 mln (holocaust, Szoa). Nazistom chodziło o to, aby jeden z najstarszych narodów zniknął zupełnie z powierzchni ziemi. Nasuwają mi się słowa, które  wypowiedział sam Papież Jan Paweł II, będąc  w Synagodze  Rzymskiej w dniu 13 kwietnia 1986 roku: 

,,Jesteście naszymi umiłowanymi braćmi  i -  można powiedzieć – naszymi starszymi braćmi”

 

Sam przyjaciel Jana Pawła II, Żyd – Jerzy Kluger powiedział, iż  to były rozrzewniające słowa a także odbiły się  echem na całym świecie.

Zdarzenia te nasiliły uchodźstwo żydowskie do Palestyny. W latach od 1945 do 1948 w brytyjskiej wtedy Palestynie doszło do wojny domowej pomiędzy Żydami z jednej a Brytyjczykami oraz Arabami z drugiej strony. Następstwa wojny a także ich konsekwentności były  wysoce duże, gdyż zmieniano status ludności arabskiej, chrześcijańskiej a także wprowadzano innowacyjne ustawy o obywatelstwie. Po kapitulacji   Brytyjczyków (wymuszonej między innymi przez terroryzm bojówek żydowskich) oraz utworzeniu państwa Izrael walka odmieniła się w cykliczną wojnę między wojskiem izraelskim a także armiami arabskich państw ościennych. Wojna ta zakończyła się izraelskim triumfem oraz ukształtowaniem państwa Izrael w granicach, jakie wspólnota międzynarodowa uznaje do dzisiaj.

                               

,,Po 1967 pod panowaniem Izraela znajduje  się też Jerozolima Wschodnia, Zachodni Brzeg oraz Strefa Gazy.  W tej chwili Izrael zamieszkuje ponad 5,5 mln Żydów spośród żyjących na całym świecie około 17 mln”.